Астананың көкжиегінде шатыр пішінімен бірден танылатын нысан бар. Хан Шатыр — сауда мен демалыс кеңістігін ғана емес, қысы қатал, жазы ыстық қалада ішкі климатты ұстайтын инженерлік шешімді де біріктірген кешен. Оның бейнесі киіз үйдің мәнерін тікелей қайталамайды, бірақ дала мәдениетін заманауи материал мен кең ауқым арқылы еске салады.
Кешеннің ресми дерегінде биіктігі 150 метр, мөлдір шатырының ауданы 127 000 шаршы метр және алты қабаты көрсетіледі. 2010 жылы ашылған Хан Шатыр туралы мақала осы нақтыланған өлшемдерге сүйенеді. «Әлемдегі ең үлкен» секілді мәртебелік тұжырымдар әр дереккөзде әрқалай қолданылуы мүмкін болғандықтан, мұнда тек тексерілетін биіктік, жабын және қызметтік формат ашық беріледі.
Сәулет нысанын есте қаларлық ететін тек биіктік емес, сол биіктіктің қала өміріне қалай қызмет ететіні.
Негізгі дерек бір қарағанда
- Нысан: Хан Шатыр сауда-ойын-сауық кешені.
- Қала: Астана, Тұран даңғылы 37.
- Биіктігі: 150 метр.
- Мөлдір шатыр ауданы: 127 000 м².
- Қабаттары: 6.
- Ашылғаны: 2010 жыл.
- Шек: көрсеткіштер кешеннің ресми сипаттамасынан алынған; бұл мақала әртүрлі әлемдік рейтингті қайта есептемейді.
150 метрлік шатыр нені шешеді?
Хан Шатырдың пішіні сырттай қарағанда жеңіл көрінгенімен, ішкі кеңістікті ашық әрі пайдалану ыңғайлы етуге бағытталған күрделі құрылым. Биік шпиль мен созылған жабын кең алаңды бір қабық астына жинайды. Астананың ауа райы құбылмалы болғандықтан, мөлдір материал жарықты өткізіп, сонымен бірге ішкі ортаны қорғауға жұмыс істейді.
Бұл қасиет кешенді жай дүкендер орналасқан ғимараттан өзгеше етеді. Адам қыста да, жазда да серуендеп, киноға, отбасылық ойын алаңына, кафе мен іс-шараға бара алады. Яғни сәулеттік шешімнің негізгі нәтижесі — ішкі микроклиматты сақтай отырып, әртүрлі функцияны бір кеңістікте ұстау.
Қаланың нышанына қалай айналды?
Кей ғимараттар биіктігімен есте қалады, кейбірі тарихымен. Хан Шатырдың танымалдығы осы екеуін күнделікті тәжірибемен біріктіруінен туады. Келуші оны алыстан пішіні арқылы таниды, ал ішіне кіргенде сауда, демалыс, мәдени бағдарлама және отбасылық уақытқа арналған көпқабатты ортаға түседі.
Астана үшін мұндай нысандар жаңа қаланың өз тілін қалыптастырады. Олар тұрғынға кездесетін орын, қонаққа бағыт-бағдар, ал сәулетке қызығатын адамға климатқа бейімделген инженерлік мысал болады. Сол себепті Хан Шатырды тек «көруге болатын жер» емес, қалалық орта қалай жасалатынын түсіндіретін объект ретінде қарауға болады.
Белгіге айналған ғимарат қалаға сырттан қараудың емес, оның ішінде өмір сүрудің тәжірибесін ұсынады.
Сандарды шатастырмай оқу
127 000 м² мөлдір шатыр ауданы, жалпы ішкі аудан және жалға берілетін коммерциялық алаң бір мағыналы сан емес. Әр көрсеткіш ғимараттың басқа қырын сипаттайды: жабынның ауқымы, пайдаланылатын кеңістік немесе сауда форматы. Сондықтан бір деректегі санды екіншісінің орнына қойып, ғимарат туралы асығыс қорытынды жасау дұрыс болмайды.
Салыстыруда да осы сақтық қажет. Мысалы, Нұр Әлем туралы материал сфералық пішін мен диаметрге негізделеді. Ал Barys Arena үшін негізгі өлшем — көрермен орындарының саны. Хан Шатырдың мәні оның шатырлы құрылымы, биіктігі және ішкі қызметтерінің үйлесімінде.
Инженерлік ойдың күнделікті пайдасы
Хан Шатырдағы шатыр пішіні эстетика үшін ғана таңдалмаған. Ішкі кеңістікке табиғи жарық беру, үлкен көлемді тірексіз ашық ұстау және сыртқы температура ауытқуына қарамастан келушіге жайлы жағдай қалыптастыру — бір инженерлік міндеттің бөліктері. Мұндай шешім Астана секілді желі қатты, ауа райы тез өзгеретін қалада қоғамдық кеңістікке ерекше мүмкіндік береді.
Қазіргі сәулетте нысанның сенімділігі оның сыртымен ғана бағаланбайды. Энергияны үнемдеу, материалдың ұзақ қызметі, келушілер қозғалысы және қауіпсіздік бірдей маңызды. Хан Шатырды осы тұрғыдан оқу Қазақстандағы заманауи жобаның неліктен көптеген мамандықты біріктіретінін көрсетеді: сәулетші, инженер, құрылысшы, қызмет көрсетуші және қала жоспарлаушы бір нәтиже үшін жұмыс істейді.
Осы күрделі бірлікті түсінгенде, 150 метрлік шпиль жай ғана әсерлі сан болып қалмайды. Ол кеңістікті ұйымдастыратын, қаланың есте қаларлық бейнесін құратын және мыңдаған күнделікті сапарға жағдай жасайтын нақты шешімге айналады.
Келушіге пайдалы бағдар
Кешенге баруды мақсатқа қарай жоспарлаған ыңғайлы: отбасы үшін ойын аймағы мен тамақтану орындары, фильм көргісі келетін адам үшін кино кестесі, ал жай серуендегісі келетін қонақ үшін ішкі деңгейлер мен маусымдық бағдарламалар қызықты болуы мүмкін. Адам көп болатын демалыс күндері келу уақыты мен көлік бағытын алдын ала қарау жайлылықты арттырады.
Сыртқы сәулетті тамашалау үшін кешкі мезгіл де қолайлы: мөлдір жабын мен ішкі жарық ғимараттың құрылымын анық көрсетеді. Бірақ бұл нысанның құндылығы фотосуретпен шектелмейді. Ол Астанадағы қоғамдық кеңістіктің қыста да тоқтамайтынын дәлелдейтін күнделікті орын.
Қорытынды
Хан Шатырдың 150 метр биіктігі мен 127 000 м² мөлдір шатыры — Астанадағы ерекше сәулеттік шешімді нақты сипаттайтын деректер. Кешеннің шын мәніндегі күші осы өлшемдердің адамға ыңғайлы, жыл бойы жұмыс істейтін ортаға айналуында. Сондықтан ол астана келбетінің көрнекті бөлігі ғана емес, Қазақстандағы инженерлік батылдық пен қонақжайлықтың бір көрінісі болып қалды.
