Қашаған жобасындағы үлесті кері сатып алу — бүкіл кен орнын сатып алу емес, 2022 жылғы 15 қыркүйекте аяқталған нақты корпоративтік мәміле. Сол күні «ҚазМұнайГаз» «Самұрық-Қазынадан» «ҚМГ Қашаған Б.В.» компаниясындағы 50% үлесті 3,8 млрд АҚШ долларына сатып алды. Нәтижесінде ҚМГ-нің Солтүстік Каспий жобасына қатысу үлесі 8,44%-дан 16,88%-ға дейін өсті.
Мәміленің мағынасын дұрыс түсіну үшін оның нысанын, күнін және иелік құрылымын бірге қарау қажет. 3,8 млрд доллар — Қашағанның толық құны да, оның барлық қорының бағасы да емес. Бұл белгілі бір компания акцияларының пакеті үшін төленген сома.
ҚМГ нақты нені сатып алды
«ҚМГ Қашаған Б.В.» компаниясына Солтүстік Каспий жобасы бойынша Өнімді бөлу туралы келісімдегі 16,88% үлес тиесілі болды. ҚМГ осы компания акцияларының 50%-ын сатып алды. Демек, ҚМГ үшін бұл жобадағы қосымша 8,44 пайыздық тармақты білдірді.
Сатып алушы — «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ, сатушы — «Самұрық-Қазына» АҚ. Мәміле 2015 жылғы опциондық келісім аясында жасалды. Осы құқықтық механизм бұрын келісілген жағдайда үлесті кері сатып алуға мүмкіндік берді; сондықтан оны ашық нарықта бүкіл жобаны сатып алумен шатастыруға болмайды.
3,8 млрд доллар — Қашағанның бағасы емес, ҚМГ-нің KMG Kashagan B.V. арқылы жобадағы қосымша 8,44% қатысуын қайта иелену құны.
Неге колл-опцион маңызды
2015 жылғы келісім ҚМГ-ге белгілі жағдайларда үлесті кері сатып алу құқығын сақтаған. Кейін бұл құқық 2022 жылы іске асырылды. Компанияның ресми түсіндіруінде мәміле ҚМГ-нің қаржылық және өндірістік стратегиясымен байланысты екені көрсетіледі.
Мұндай құрылымда мәміле бағасын басқа активтердің бағасымен механикалық салыстыру дұрыс болмайды. Тікелей жер қойнауын пайдалану құқығы, холдинг компаниясының акциясы, өндірістік кәсіпорын немесе тұтас бизнес — экономикалық және заңдық тұрғыдан әртүрлі мәміле нысандары.
Үлес қалай өзгерді
Кері сатып алуға дейін ҚМГ Қашаған жобасының 8,44%-ына қатысқан. 2022 жылғы 15 қыркүйектен кейін бұл көрсеткіш 16,88%-ға жетті. ҚМГ-нің 2022 жылғы есебі осы өзгерісті компанияның Қашағандағы өндірістік және қаржылық көрсеткіштерінің динамикасымен байланыстырады.
Алайда үлестің ұлғаюы мен мәміле бағасын бір көрсеткіш ретінде беру қате. Үлес — жобаға қатысу көлемі; 3,8 млрд доллар — нақты пакет үшін төленген сома; ал өндіріс пен қорлар — бөлек есептелетін көрсеткіштер. Оларды ажырату корпоративтік жаңалықты сенімді оқуға мүмкіндік береді.
Мәміленің компания үшін мәні
Қашаған — бірнеше серіктес қатысатын Солтүстік Каспий жобасының бір бөлігі. Сондықтан ҚМГ үлесінің өсуі жоба операторының немесе басқа қатысушылардың үлесі өзгерді дегенді білдірмейді. Мақала тек ҚМГ-нің өз қатысу үлесіне қатысты деректі сипаттайды. Бұл айырмашылық халықаралық әріптестікке құрылған ірі жобалар туралы деректі дұрыс түсінуге көмектеседі.
ҚМГ-нің 2022 жылғы есебінде кері сатып алу аяқталғаннан кейінгі үлестің өсуі 2P қорлары көрсеткішінің динамикасына ықпал еткені көрсетілген. Дегенмен қор көлемі, өндіріс нәтижесі және сатып алу бағасы бір өлшем емес. Қорлар тәуелсіз бағалау мен есепке байланысты жаңарып отырады, ал өндіріс техникалық жұмыс кестесіне, жөндеуге және нарық жағдайына тәуелді.
Сондықтан бұл деректі тарихи қаржы оқиғасы ретінде оқу орынды: 2022 жылғы белгіленген күн, алдын ала жасалған опциондық келісім және нақты пакет. Ол ҚМГ-нің қазіргі кез келген қаржылық нәтижесін немесе Қашаған жобасының бүгінгі құнын өздігінен сипаттай алмайды.
Бір қарағанда
- Мәміле күні: 2022 жылғы 15 қыркүйек.
- Сатып алушы: «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ.
- Сатушы: «Самұрық-Қазына» АҚ.
- Нысаны: «ҚМГ Қашаған Б.В.» компаниясындағы 50% акция.
- Бағасы: 3,8 млрд АҚШ доллары.
- Жобаға әсері: ҚМГ үлесі 8,44%-дан 16,88%-ға өсті.
- Шекарасы: бұл Қашағанның толық бағасы не барлық мұнай-газ мәмілелерінің рейтингі емес.
Мәміле туралы санды қалай оқу керек
Ірі сома туралы хабарды оқығанда алдымен «не сатылды?» деген сұраққа жауап іздеу қажет. Бұл жағдайда Каспийдегі кен орны түгел сатылған жоқ: оның қатысушысына тиесілі корпоративтік пакет қайта сатып алынды. Келесі сұрақ — «қай күні және қандай құқық негізінде?». Мұнда жауап 2015 жылғы опциондық келісім мен 2022 жылғы 15 қыркүйектегі аяқталған мәмілеге тіреледі.
Үшінші сұрақ — «нәтиже қандай?». Ресми дерек ҚМГ үлесінің екі есеге жуық, 8,44%-дан 16,88%-ға дейін артқанын айтады. Осы үш қадам соманы эмоциялық тақырыптан нақты корпоративтік фактке айналдырады.
Ірі мәмілені әділ сипаттау үшін алдымен сатып алынған пакет, одан кейін құқықтық механизм, күн және жобадағы үлестің өзгерісі көрсетіледі.
Қашаған туралы өзге материалдар
Қазақстандағы нысандар, жобалар мен тексерілген көрсеткіштер туралы қазақша материалдар «Қазақстандағы ең-ең» бөлімінде берілген. Қашағандағы осы мәміленің орысша редакциялық нұсқасын жобадағы үлесті кері сатып алу туралы материалдан оқуға болады.
Қорытынды
2022 жылғы 15 қыркүйекте ҚМГ «Самұрық-Қазынадан» «ҚМГ Қашаған Б.В.» компаниясындағы 50% акцияны 3,8 млрд АҚШ долларына сатып алды. Бұл ҚМГ-нің Қашаған жобасындағы үлесін 8,44%-дан 16,88%-ға дейін ұлғайтқан, күні мен нысаны нақты белгіленген корпоративтік мәміле. Ол қазіргі рейтинг те, кен орнының толық құны да емес.
